Właściwości minerałów

Nazwa Agatu pochodzi prawdopodobnie od greckiej rzeki Achates na Sycylii, skąd wydobywano go już w starożytności. Być może też wiąże się z greckim słowem „agathos", które oznacza „dobry". Z Agatu wykonywano naczynia, które zgodnie z wierzeniami miały lepiej zaspokajać pragnienie i głód, a także ochronne amulety, które miały dodawać siły wojownikom i chronić przed chorobami. Agat znany był również w Indiach, skąd przywozili go arabscy kupcy, a także w Chinach, gdzie szczególnie ceniono jego czarną odmianę – onyks.

Przez miłośników biżuterii naturalnej Agat ceniony jest ze względu na swoją urodę, przez jubilerów zaś – za łatwość w obróbce oraz trwałość. Powstający w geodach (masach skalnych) Agat posiada budowę wstęgową (pasiastą), która nadaje mu niezwykle atrakcyjny, ozdobny wygląd. Agat występuje w przeróżnych barwach, od białej i szarej, przez czerwień, zieleń i błękit, po beże i brązy. Największe złoża agatów znajdują się w Brazylii, a naturalne agaty brazylijskie występują głównie w odcieniach szarości. Efektowny zarówno w swej surowej postaci, jak i w formie oszlifowanej, jest jednym z najchętniej wybieranych minerałów.

Już w starożytności kamień ten był uznawany za klejnot marynarzy, który miał zapewniać im bezpieczną podróż i pomyślne dobicie do portu. Często wykonywano z niego intaglia, czyli rzeźbione brosze, zazwyczaj właśnie o tematyce marynistycznej. Akwamaryn swoją nazwę zawdzięcza wyjątkowej barwie. Po łacinie "aqua marina" to po prostu "woda morska" i choć właśnie w takich ciemnozielonych, morskich odcieniach ten kamień występuje najczęściej, to najcenniejsze są okazy błękitne.

Akwamaryn jest odmianą berylu, tak jak np. szmaragd. Najsłynniejsza kopalnia tego minerału znajduje się w Brazylii, ale kamień ten wydobywa się także w USA, na Madagaskarze, w Australii i, co ciekawe, również w polskich Karkonoszach. Cechą charakterystyczną akwamarynu jest jego dwubarwność, czyli dichroizm – w zależności od ustawienia minerału może być niebieski lub bezbarwny.

Nazwa Amazonitu pochodzi prawdopodobnie od słynnej, największej rzeki w Ameryce Południowej – Amazonki. Stało się tak jednak raczej za sprawą jego pięknego zielonkawoniebieskiego koloru, w dorzeczu Amazonki nie występują bowiem żadne złoża tego minerału. Dzięki badaniom archeologów wiemy, że Amazonit znany i ceniony był już we wczesnej starożytności, głównie w Mezopotamii i Egipcie. Z kamienia tego wytwarzano biżuterię, naczynia, posążki i szkatułki.

Amazonit to minerał z grupy krzemianów; jego skład chemiczny wskazuje na kombinację potasu i glinu. Charakteryzuje się wysokim stopniem twardości i woskowym połyskiem. Swój niezwykły kolor amazonit zawdzięcza prawdopodobnie minimalnej zawartości ołowiu. Jego nieprzezroczysta struktura i miętowy odcień przetykany białymi smugami sprawiają, że jest ceniony przez twórców i miłośników biżuterii z kamieni naturalnych.

Nazwa Ametystu pochodzi od starogreckiego słowa „amethystos", które oznacza „nie pijany". Wierzono, że charakterystyczna naturalna fioletowa barwa ametystu chroni przed alkoholowym upojeniem, dlatego też z kamienia tego wytwarzano puchary. Ametyst był znany już ok. 3000 lat p.n.e. W Mezopotamii tworzono z niego biżuterię, a w Egipcie stanowił symbol władzy faraona. Miał również silne znaczenie w Chrześcijaństwie — uważany za symbol duchowości, mądrości i autorytetu, kamień ten zdobił pierścienie biskupów i papieży.

Ametyst jest odmianą kwarcu. W dużych ilościach występuje w rozpadlinach skał magmowych, głównie w Brazylii i Urugwaju. Swą piękną fioletową barwę zawdzięcza śladowej zawartości glinu i żelaza. Lekko przejrzysty, o kryształowej strukturze, wygląda pięknie zarówno w swej surowej jak i oszlifowanej postaci. Kryształy ametystu tworzą formacje, tzw. szczotki, które zachwycają swoim lśnieniem. Dzięki wysokiej twardości ametyst jest podatny na różne formy obróbki i jest jednym z kamieni najchętniej wybieranych przez miłośników biżuterii naturalnej.

Bursztyn fascynuje ludzkość od prahistorii. W Chinach nazywano go „duszą tygrysa", w Grecji – „elektron" (od niego pochodzi słowo „elektryczność"), a Rzymianie doceniali jego właściwości elektrostatyczne. Jest to skamieniała żywica drzew iglastych sprzed milionów lat, a nie minerał w sensie geologicznym, ale ze względu na jubilerskie zastosowania jest tak właśnie klasyfikowany. Wyjątkowe okazy bursztynu, szczególnie te zawierające inkluzje owadów, mają ogromną wartość kolekcjonerską i naukową.

Na świecie występuje ok. 250 odmian bursztynu, od jasnożółtych, przez miodowe, do ciemnobrązowych i czarnych. Najbardziej ceniony jest bursztyn bałtycki, tzw. sukcynit, wydobywany głównie w Polsce, Rosji i krajach bałtyckich. Polska jest jednym z największych eksporterów bursztynu na świecie, a Gdańsk bywa nazywany „światową stolicą bursztynu". Ze względu na niewielką twardość bursztyn wymaga delikatnego traktowania.

Nazwa „chalcedon" prawdopodobnie pochodzi od starożytnego miasta Chalcedon nad Bosforem, gdzie być może go wydobywano. Chalcedon był znany i ceniony już w starożytnych cywilizacjach – w Egipcie wytwarzano z niego amulety, a Rzymianie nosili go jako pierścienie sygnety. W średniowieczu ceniono go za rzekome właściwości lecznicze.

Chalcedon jest odmianą kwarcu o budowie mikrokrystalicznej. Występuje w wielu odmianach kolorystycznych – zielona jest jedną z najpiękniejszych. Jego półprzezroczysta do nieprzezroczystej struktura i woskowy połysk nadają mu szlachetny wygląd. Ceniony przez jubilerów ze względu na łatwość obróbki, twardość i trwałość. Polerowany zyskuje piękny, jedwabisty blask.

Nazwa chryzokoli pochodzi z greckiego, gdzie „chrysos" oznacza „złoto", a „kolla" – „klej". Używano jej bowiem jako spoiwa do złota. Chryzokola znana była już w starożytności – w Egipcie nazywano ją „kamieniem mądrości", a Kleopatra podobno nosiła ją przy sobie. Wydobywana była też w Izraelu, pod nazwą „kamień króla Salomona".

Chryzokola to minerał miedziowy o pięknej, turkusowozielonej barwie. Występuje zarówno w formie krystalicznej, jak i masywnej. Jest stosunkowo miękka, dlatego w jubilerstwie często wykorzystywana jest w formie cabochonów lub jako element kompozycji z innymi minerałami, np. malachitem czy azurytem. Najbardziej poszukiwane są okazy o intensywnym, niebiesko-zielonym zabarwieniu.

Nazwa Cytrynu pochodzi od francuskiego słowa „citron", oznaczającego cytrynę, nawiązując do jego żółtej barwy. Starożytni Grecy używali cytrynu jako kamienia ozdobnego już w okresie hellenistycznym. W XVII wieku szkoccy kupcy nosili pierścienie z cytrynem jako talizmany przynoszące powodzenie w interesach. W wielu kulturach cytryn uważany był za dar Słońca.

Cytryn jest odmianą kwarcu o barwie żółtej, złotawej do brązowopomarańczowej. Swoją barwę zawdzięcza śladowej zawartości żelaza. Naturalny cytryn jest stosunkowo rzadki – większość dostępnych na rynku cytrynów powstaje przez obróbkę cieplną ametystu lub kwarcu dymnego. Cechuje się wysoką twardością (7 w skali Mohsa), co czyni go idealnym kamieniem jubilerskim. Największe złoża naturalnego cytrynu znajdują się w Brazylii.

Czaroit odkryto stosunkowo niedawno – w 1947 roku w Rosji. Nazwa pochodzi od rzeki Czara w Jakucji, w pobliżu której go znaleziono. Słowo „czary" w języku rosyjskim oznacza „magię", co idealnie pasuje do tajemniczego wyglądu tego kamienia. Jest on na tyle rzadki, że występuje tylko w jednym miejscu na świecie, co sprawia, że jest ceniony przez kolekcjonerów.

Czaroit wyróżnia się unikalną fioletową barwą z wirującymi wzorami w odcieniach lila, fioletu i bieli. Jego struktura włóknista tworzy hipnotyzujące, spiralne desenie. Ze względu na umiarkowaną twardość (5-6 w skali Mohsa) wymaga ostrożnego traktowania. Najczęściej szlifowany jest w formie cabochonów. Jedyne znane złoża tego minerału znajdują się w regionie rzeki Czary w Jakucji (Rosja).

Nazwa dolomitu pochodzi od francuskiego geologa Déodata de Dolomieu, który pod koniec XVIII wieku opisał ten minerał znaleziony w Alpach. Region Dolomitów we Włoszech zawdzięcza swoją nazwę właśnie temu minerałowi. Dolomit był wykorzystywany jako materiał budowlany i dekoracyjny od starożytności.

Dolomit jest minerałem węglanowym o formule chemicznej CaMg(CO3)2. Występuje w barwach białej, szarej, różowawej i żółtawej. Ze względu na stosunkowo niską twardość (3,5-4 w skali Mohsa) wymaga delikatnego traktowania w biżuterii. Ceniony jest za swoje delikatne, pastelowe barwy i perłowy połysk.

Nazwa fluorytu pochodzi od łacińskiego słowa „fluere", oznaczającego „płynąć" – kamień ten był bowiem stosowany jako topnik w hutnictwie. Fluoryt znany był już w starożytności – Rzymianie cenili go za piękno i wytwarzali z niego wazony oraz puchary. Odkrycie zjawiska fluorescencji zawdzięczamy właśnie fluorytowi – to od niego pochodzi nazwa tego zjawiska fizycznego.

Fluoryt jest jednym z najpiękniejszych minerałów w przyrodzie. Występuje w niezwykle szerokim spektrum barw – od bezbarwnego, przez żółty, zielony, niebieski, fioletowy, po różowy. Często w jednym krysztale można zaobserwować kilka barw jednocześnie. Ze względu na niską twardość (4 w skali Mohsa) wymaga delikatnego traktowania w biżuterii. Jego idealna budowa krystaliczna sprawia, że tworzy piękne, geometryczne formy.

Nazwa granatu pochodzi od łacińskiego „granatum" – owoc granatu, do którego nawiązują intensywna czerwień i kształt kryształów tego minerału. Granat znany był już w starożytnym Egipcie i Rzymie, gdzie używano go do wyrobu biżuterii i ozdób. Krzyżowcy nosili granaty jako talizmany chroniące w walce, a w Czechach tradycja jubilerska związana z granatami czeskimi sięga średniowiecza.

Granaty to tak naprawdę grupa minerałów, obejmująca wiele odmian różniących się barwą – od klasycznej czerwieni (pirop, almandyn), przez pomarańcz (hessonit, spessartyn), zieleń (tsavoryt, demantiod), po rzadki niebieski. Cechują się wysoką twardością (6,5-7,5 Mohsa) i pięknym połyskiem szklistym. Są jednymi z najstarszych kamieni jubilerskich w historii ludzkości.

Nazwa hematytu pochodzi od greckiego słowa „haima" – krew, co nawiązuje do czerwonego koloru proszku tego minerału. W starożytnym Egipcie hematyt był używany jako pigment do malowideł i kosmetyk. Rzymscy żołnierze nacierali nim ciała przed bitwą, wierząc w jego ochronne właściwości. W średniowieczu uważano go za kamień, który tamuje krwotoki.

Hematyt jest tlenkiem żelaza o charakterystycznym metalicznym, stalowoszarym połysku. Mimo ciemnego koloru, po roztarciu daje czerwony proszek. Cechuje się wysoką twardością (5,5-6,5 Mohsa) i dużą gęstością – jest wyraźnie cięższy niż większość kamieni. W jubilerstwie ceniony jest za swój elegancki, metaliczny wygląd, doskonale komponujący się z męskimi kolekcjami biżuterii.

Howlit został odkryty w 1868 roku w Nowej Szkocji (Kanada) przez Henry'ego Howa, chemika i geologa, od którego pochodzi jego nazwa. Przez długi czas minerał ten był mało znany, ale zyskał popularność w XX wieku jako materiał jubilerski. Ze względu na porowatą strukturę jest łatwo barwiony, co niestety sprawia, że często jest imitacją turkusu.

Howlit jest minerałem boranowym o białej barwie z charakterystycznymi szarymi lub czarnymi żyłkami, przypominającymi marmur. Ma średnią twardość (3,5 Mohsa), przez co wymaga ostrożnego traktowania. W jubilerstwie ceniony jest za swój elegancki, spokojny wygląd. Naturalny howlit ma delikatny, porcelanowy charakter, idealnie pasujący do minimalistycznych, współczesnych projektów biżuteryjnych.

Jadeit był cenionym kamieniem od tysięcy lat zarówno w Azji, jak i Ameryce Środkowej. W Chinach nazywany jest „kamieniem niebios" i symbolizuje cnoty: życzliwość, prawość, mądrość, odwagę i czystość. Majowie i Aztekowie cenili jadeit bardziej niż złoto – z jadeitu wykonywali maski pogrzebowe i biżuterię królewską. Do dziś w kulturze chińskiej jade jest symbolem władzy, szlachetności i wieczności.

Jadeit należy do grupy minerałów zwanych „jade" (obok nefrytu). Jest twardszy od nefrytu (6,5-7 Mohsa) i rzadszy, co czyni go cenniejszym. Najcenniejszą odmianą jest „jadeit cesarski" o intensywnie zielonej barwie i przezroczystości. Jadeit występuje też w białej, lawendowej, żółtej i czarnej odmianie. Jego jedwabisty połysk i gładkość w dotyku czynią go idealnym kamieniem do rzeźbienia i tworzenia biżuterii.

Jaspis był ceniony przez niemal wszystkie starożytne cywilizacje. W Egipcie używano go do wyrobu amuletów i pieczęci, a Hebrajczycy uważali go za jeden z dwunastu kamieni zdobiących napierśnik arcykapłana. Indianie uważali jaspis za „krew Ziemi" i używali go w ceremoniach przyzywania deszczu. Nazwa pochodzi od greckiego „iaspis" – cętkowany kamień.

Jaspis jest nieprzezroczystą odmianą chalcedonu (kwarcu mikrokrystalicznego). Występuje w niezwykle bogatej gamie kolorów i wzorów – od jednolitego czerwonego, zielonego, żółtego, po fantazyjne, krajobrazowe desenie. Każdy okaz jest unikalny. Dzięki wysokiej twardości (6,5-7 Mohsa) doskonale nadaje się do biżuterii. Najbardziej cenione odmiany to jaspis cesarski, jaspis krajobrazowy i jaspis oceaniczny.

Kamień księżycowy od wieków fascynował ludzi swoim tajemniczym, wewnętrznym blaskiem. Rzymianie wierzyli, że powstał z promieni księżyca, a Hindusi uważali go za kamień świętej miłości. W kulturze indyjskiej jest tradycyjnym prezentem ślubnym, przynoszącym szczęście w małżeństwie.

Kamień księżycowy to odmiana skalenia (ortoklazu lub oligoklazu) o pięknym zjawisku adularescencji – wewnętrznym, mlecznym blasku. Najcenniejsze okazy mają niebieską poświatę na przezroczystym tle. Twardość 6-6,5 Mohsa. Największe złoża znajdują się na Sri Lance i w Indiach.

Wikingowie wierzyli, że kamień słoneczny pomaga w nawigacji morskiej. Według legend, Leif Erikson używał go do lokalizowania słońca w pochmurne dni. W kulturze greckiej był kojarzony z bogiem Heliosem.

Kamień słoneczny to odmiana skalenia (oligoklazu) o pięknym zjawisku awenturescence – migotliwych, metalicznych refleksów spowodowanych drobnymi wtrąceniami hematytu lub goethytu. Barwy od złotej po pomarańczowo-czerwoną. Twardość 6-6,5 Mohsa.

Karneol jest jednym z najstarszych kamieni wykorzystywanych przez człowieka. W starożytnym Egipcie nazywano go „kamieniem zachodzącego słońca" i wkładano do grobowców jako ochronę w zaświatach. Prorok Mahomet nosił karneolowy pierścień-sygnet.

Karneol jest półprzezroczystą odmianą chalcedonu o barwach od jasnopoma-rańczowej do ciemnoczerwonobrazowej. Swoją barwę zawdzięcza obecności tlenków żelaza. Twardość 6,5-7 Mohsa. Ceniony za ciepłe barwy i jedwabisty połysk.

Koral był ceniony od tysięcy lat w wielu kulturach. Starożytni Grecy wierzyli, że powstał z krwi Meduzy. Rzymianie zawieszali korale na szyjach dzieci jako ochronne amulety. W tradycji polskiej korale były symbolem urody i zdrowia.

Koral jest materiałem organicznym – szkieletem morskich organizmów. Najcenniejszy jest koral szlachetny (Corallium rubrum) o głębokiej czerwieni. Twardość 3-4 Mohsa. Ze względu na ochronę środowiska, handel koralem jest ściśle regulowany.

Starożytni Grecy wierzyli, że kryształ górski to lód zamrożony na wieczność przez bogów. Słowo „kryształ" pochodzi od greckiego „krystallos" – lód. Był używany jako kula wróżebna i jako soczewka do rozpalania ognia. W wielu kulturach uważany za kamień mocy.

Kryształ górski to czysta, bezbarwna odmiana kwarcu – jednego z najczęściej występujących minerałów na Ziemi. Twardość 7 Mohsa. Jego idealna przejrzystość i zdolność do łamania światła czynią go pożądanym kamieniem jubilerskim. Największe kryształy ważą nawet kilkadziesiąt ton.

W Szkocji kwarc dymny jest kamieniem narodowym i od wieków zdobi szkockie broszki i szpilki do kiltów. Celtowie uważali go za kamień mocy, łączący świat żywych ze światem duchów.

Kwarc dymny to odmiana kwarcu o barwie od jasnobrązowej do prawie czarnej. Swoją barwę zawdzięcza napromieniowaniu naturalnemu. Twardość 7 Mohsa. Ceniony za elegancki, neutralny kolor pasujący do każdej stylizacji.

Kwarc lemon to stosunkowo nowa odmiana na rynku jubilerskim. Powstaje przez obróbkę cieplną kwarcu lub ametystu, uzyskując charakterystyczny, cytrynowożółty odcień.

Kwarc lemon cechuje się piękną, jasnocytrynową barwą i wysoką przejrzystością. Twardość 7 Mohsa czyni go idealnym kamieniem jubilerskim. Jego jasna, słoneczna barwa doskonale komponuje się ze złotem i srebrem.

W mitologii greckiej kwarc różowy powstał z krwi Adonisa i łez Afrodyty. Rzymianie i Egipcjanie używali go jako talizmanu piękności i młodości. W wielu kulturach jest tradycyjnym prezentem miłosnym.

Kwarc różowy to odmiana kwarcu o delikatnej różowej barwie. Swoją barwę zawdzięcza śladowej zawartości tytanu, żelaza lub manganu. Twardość 7 Mohsa. Najczęściej występuje w formie masywnej; kryształy są rzadkością. Ceniony za romantyczną barwę i subtelną translucencję.

Zielone odmiany kwarcu były cenione w wielu kulturach jako kamienie związane z naturą i płodnością ziemi. W tradycji celtyckiej symbolizowały mądrość lasu.

Kwarc zielony (prasem) zawdzięcza barwę wtrąceniom aktynolitu lub chlorytu. Twardość 7 Mohsa. Ceniony za świeży, naturalny odcień zieleni.

Kyanit znany jest od XVIII wieku. Nazwa pochodzi od greckiego „kyanos" – niebieski, choć występuje też w formie czarnej. Wyróżnia się unikalną właściwością – różną twardością w zależności od kierunku.

Kyanit czarny to rzadka odmiana kyanitu o głębokiej, czarnej barwie z metalicznym połyskiem. Twardość 4-7 Mohsa (anizotropowa). Wymaga ostrożnego oprawiania ze względu na łupliwość.

Kyanit był ceniony przez podróżników i żeglarzy jako kamień orientacji. Zawieszony na nici obraca się wzdłuż osi północ-południe, pełniąc funkcję naturalnego kompasu.

Kyanit niebieski wyróżnia się piękną, szafirową barwą. Występuje w formie wydłużonych, blaszkowatych kryształów. Ceniony za intensywną barwę przypominającą szafir, ale w znacznie niższej cenie. Twardość 4-7 Mohsa.

Labradoryt został odkryty w 1770 roku na półwyspie Labrador w Kanadzie. Inuici wierzyli, że labradoryt zawiera w sobie światło zorzy polarnej, uwięzione w skale. Jeden z wojowników uderzył włócznią w skałę i uwolnił część światła – reszta pozostała uwięziona w kamieniu.

Labradoryt jest skaleniem plagioklazowym, słynącym ze zjawiska labradorescencji – spektakularnej gry barw widocznej pod odpowiednim kątem. Może migotać odcieniami niebieskiego, zielonego, złotego i fioletowego. Twardość 6-6,5 Mohsa. Jest jednym z najpopularniejszych kamieni w nowoczesnym jubilerstwie.

Lapis lazuli był ceniony jako kamień szlachetny przez ponad 6000 lat. Starożytni Egipcjanie używali go do wyrobu biżuterii, pieczęci i masek pogrzebowych. Pigment ultramaryma uzyskiwano właśnie z lapis lazuli – był droższy od złota i używany przez wielkich mistrzów malarstwa.

Lapis lazuli to skała metamorficzna składająca się głównie z lazurytu, kalcytu i pirytu. Intensywnie niebieski z złotymi wtrąceniami pirytu. Twardość 5-6 Mohsa. Najcenniejsze okazy pochodzą z kopalni Sar-e-Sang w Afganistanie, eksploatowanej od tysięcy lat.

Larimar odkryto dopiero w 1974 roku w Dominikanie. Nazwa pochodzi od imienia córki odkrywcy – Larissa – i hiszpańskiego słowa „mar" (morze). Jest to jedyne miejsce na świecie, gdzie występuje ten minerał, co czyni go niezwykle rzadkim.

Larimar jest odmianą pektolytu o wyjątkowej niebieskiej barwie. Barwy od jasnoniebeskiego po głęboki turkus z białymi smugami. Twardość 4,5-5 Mohsa. Ze względu na unikalne złoże i piękno jest jednym z najbardziej poszukiwanych kamieni kolekcjonerskich.

Lawa wulkaniczna towarzyszy ludzkości od początków cywilizacji. Hawajczycy wierzyli, że jest darem bogini Pele. W wielu kulturach symbolizuje transformację i odrodzenie – z ognia i destrukcji rodzi się nowe życie.

Lawa wulkaniczna to bazalt – skała magmowa o porowatej strukturze. Charakterystyczna czarna barwa i nieregularna faktura nadają jej surowy, naturalny charakter. Dzięki porowatości bywa używana jako dyfuzor do olejków eterycznych. Twardość 5-6 Mohsa.

Nazwa lepidolitu pochodzi od greckiego „lepidos" – łuska, nawiązując do jego łuskowatej struktury. Odkryty w XVIII wieku. Był pierwszym minerałem, w którym zidentyfikowano pierwiastek lit.

Lepidolit to mika litowa o pięknej lawendowej do fioletowej barwie. Charakteryzuje się delikatnym, perłowym połyskiem i łuskowatą strukturą. Twardość 2,5-3 Mohsa – wymaga bardzo delikatnego traktowania w biżuterii.

Malachit znany był starożytnym Egipcjanom jako kamień ochronny. Kleopatra używała sproszkowanego malachitu jako cienia do powiek. Nazwa pochodzi od greckiego „malache" – ślaz, nawiązując do intensywnie zielonego koloru rośliny.

Malachit to węglan miedzi o charakterystycznych, zielonych pasmach. Jego koncentryczne wzory czynią go jednym z najbardziej dekoracyjnych minerałów. Twardość 3,5-4 Mohsa. W Rosji carskiej używany do wystroju pałaców (np. Kolumny Malachitowe w Ermitażu).

Morganit został odkryty na początku XX wieku na Madagaskarze. Nazwany na cześć J.P. Morgana, amerykańskiego finansisty i kolekcjonera kamieni szlachetnych. Szybko zyskał popularność jako kamień zaręczynowy, będący alternatywą dla diamentu.

Morganit jest różową odmianą berylu – należy do tej samej rodziny co szmaragd i akwamaryn. Barwy od delikatnego różu po łososiowy. Twardość 7,5-8 Mohsa czyni go idealnym kamieniem zaręczynowym. Ceniony za delikatną barwę i wyjątkowy połysk.

Noc Kairu to handlowa nazwa ciemnego skalenia z drobnymi wtrąceniami nadającymi mu wygląd rozgwieżdżonego nieba. Nazwa nawiązuje do mistyki egipskich nocy.

Jest odmianą skalenia o głębokim, granatowo-czarnym kolorze z drobnymi, metalicznymi wtrąceniami. Twardość 6-6,5 Mohsa. Efektowny kamień, którego ciemna barwa z iskrzącymi wtrąceniami przypomina nocne niebo.

Obsydian był używany od epoki kamiennej do wyrobu narzędzi i broni – jego ostrza były ostrzejsze niż chirurgiczny skalpel. Aztekowie wykonywali z niego lustra, wierząc że pozwalają widzieć przyszłość. Nazwa pochodzi od Rzymianina Obsiusa.

Obsydian to naturalne szkło wulkaniczne powstające z szybko schłodzonej lawy. Występuje w odmianie czarnej, śnieżnej, tęczowej i złocistej. Twardość 5-5,5 Mohsa. Ceniony za głęboki, lustrzany połysk.

Perydot był znany starożytnym Egipcjanom jako „kamień słońca". Wydobywano go na wyspie Zabargad na Morzu Czerwonym. Kleopatra słynne „szmaragdy" były prawdopodobnie perydotami. Krzyżowcy przywozili go do Europy, zdobiąc nim kościoły.

Perydot (oliwin jubilerski) wyróżnia się oliwkowozieloną barwą. Jest jednym z nielicznych kamieni występujących w jednym kolorze. Twardość 6,5-7 Mohsa. Ceniony za żywą, ciepłą zieleń. Rzadko bywa znajdowany w meteorytach.

Nazwa pochodzi od greckiego „onyx" – paznokieć. Według mitu, Kupidyn obciął śpiącej Afrodycie paznokcie, a bogowie zamienili je w kamień. Rzymianie używali onyksu do wyrobu pieczęci i kamei.

Onyks jest odmianą chalcedonu o jednolicie czarnej barwie. Twardość 6,5-7 Mohsa. Ceniony za elegancki, głęboko czarny kolor, idealnie pasujący do formalnej biżuterii i męskich kolekcji.

Starożytni Rzymianie uważali opal za symbol nadziei i czystości. Nazwa pochodzi od sanskryckiego „upala" – cenny kamień. Królowa Wiktoria popularyzowała opale, odpierając przesąd o rzekomym pechu.

Opal to uwodniony krzemionka, znany z wyjątkowej gry barw (opalizacji). Najcenniejsze czarne opale australijskie mogą być droższe od diamentów. Twardość 5,5-6,5 Mohsa. Wymaga ochrony przed wysuszeniem.

Perły są jednym z najstarszych klejnotów znanych ludzkości. W starożytnym Rzymie były symbolem bogactwa – Kleopatra rozpuściła perłę w occie, aby wygrać zakład. W kulturze islamskiej perły symbolizują raj.

Perła jest jedynym klejnotem organicznym, tworzonym przez żywe organizmy – mięczaki. Może być naturalna (niezwykle rzadka) lub hodowlana. Cenione odmiany: Akoya, Tahiti, South Sea, słodkowodne. Twardość 2,5-4,5 Mohsa – wymaga delikatnej pielęgnacji.

Piryt nazywany jest „złotem głupców" z powodu złocistego koloru. W epoce kamiennej używano go do rozpalania ognia. Inkowie wykorzystywali wypolerowane kryształy pirytu jako lustra.

Piryt to dwusiarczek żelaza o metalicznym, złocistym połysku. Tworzy piękne, geometryczne kryształy – sześciany, dwunastościany. Twardość 6-6,5 Mohsa. Ceniony w biżuterii za efektowny, złoty połysk.

Prasiolit (zielony ametyst) jest rzadkością w naturze. Większość dostępnych na rynku okazów powstaje przez obróbkę cieplną ametystu brazylijskiego. Naturalny prasiolit jest niezwykle ceniony przez kolekcjonerów.

Prasiolit to zielona odmiana kwarcu o delikatnej, miętowej barwie. Twardość 7 Mohsa. Ceniony za subtelny odcień zieleni. Doskonale komponuje się ze srebrem i białym złotem.

Inkowie wierzyli, że rodochrozyt to zakrzepła krew ich dawnych władców. W Argentynie jest kamieniem narodowym. Nazwa pochodzi od greckiego „rhodon" (róża) i „chros" (kolor).

Rodochrozyt to węglan manganu o pięknych, różowych pasmach. Najcenniejsze okazy mają intensywną, malinową barwę. Twardość 3,5-4 Mohsa – wymaga delikatnego obchodzenia. Ceniony za unikalne, pasiasty wzór.

Rodonit był kamieniem carów rosyjskich. Wielkie wazy z rodonitu zdobią Ermitaż. W XIX-wiecznej Rosji był jednym z najcenniejszych kamieni dekoracyjnych. Nazwa od greckiego „rhodon" – róża.

Rodonit to krzemian manganu o różowej barwie z charakterystycznymi czarnymi żyłkami tlenków manganu. Twardość 5,5-6,5 Mohsa. Ceniony za kontrast różu i czerni, nadający mu niepowtarzalny charakter.

Różeniec to polska nazwa handlowa różowych odmian minerałów, ceniona w tradycji jubilerskiej za delikatny, romantyczny wygląd.

Różeniec cechuje się delikatną, różową barwą i subtelnym połyskiem. Jest kamieniem o umiarkowanej twardości, wymagającym delikatnej oprawy. Doskonale komponuje się ze srebrem i różowym złotem.

Nazwa serafinitu pochodzi od serafinów – najwyższego chóru aniołów. Minerał ten występuje wyłącznie nad jeziorem Bajkał w Rosji, co czyni go niezwykle rzadkim i pożądanym.

Serafinit to odmiana klinocloru o ciemnozielonej barwie z srebrzystymi, skrzydlatymi wtrąceniami. Twardość 2-4 Mohsa – bardzo miękki, wymaga ostrożnej oprawy. Jedyne złoże na świecie.

Sodalit odkryto w 1811 roku na Grenlandii. Zyskał popularność w 1891 roku, gdy odkryto duże złoża w Ontario (Kanada) – został wybrany do ozdobienia Pałacu Marlborough w Londynie.

Sodalit jest minerałem skalenioidowym o intensywnie niebieskiej barwie z białymi żyłkami kalcytu. Często mylony z lapis lazuli, ale nie zawiera pirytu. Twardość 5,5-6 Mohsa. Ceniony za głęboką, królewską barwę.

Szafir był kamieniem królów i duchownych. Pierścienie z szafirem nosili biskupi i kardynałowie. Koronę brytyjską zdobi Szafir Świętego Edwarda. Księżna Diana, a potem Kate Middleton, noszą legendarny szafirowy pierścień zaręczynowy.

Szafir jest odmianą korundu (tlenek glinu) – drugiego pod względem twardości minerału naturalnego (9 Mohsa). Występuje we wszystkich kolorach oprócz czerwonego (czerwony korund to rubin). Najcenniejsze są szafiry kaszmirskie o aksamitnym, chabrowym kolorze.

Szmaragd był cenionym kamieniem już w starożytnym Egipcie – Kleopatra słynęła z zamiłowania do szmaragdów. Szmaragdowe kopalnie egipskie działały już 1500 lat p.n.e. Inkowie czcili szmaragdy jako dar bogów. To jeden z „wielkiej czwórki" kamieni szlachetnych.

Szmaragd jest zieloną odmianą berylu, barwioną chromem i/lub wanadem. Twardość 7,5-8 Mohsa, ale ze względu na naturalne wtrącenia jest stosunkowo kruchy. Najcenniejsze okazy kolumbijskie osiągają wyższe ceny niż diamenty porównywalnej wielkości.

Tanzanit odkryto dopiero w 1967 roku u podnóża Kilimandżaro. Jest 1000 razy rzadszy od diamentu. Tiffany & Co. nadał mu nazwę i wypromował na światowym rynku jubilerskim.

Tanzanit to odmiana zoisytu o wyjątkowej, fioletowoniebieskiej barwie z pleochroizmem. Twardość 6-7 Mohsa. Jedyne złoże na świecie o powierzchni zaledwie 20 km², co czyni go niezwykle cennym.

Tektyty powstają z ziemskich skał stopionych podczas uderzenia meteorytu. Najsłynniejszy to mołdawit (wiek ~15 mln lat). Były cenione już w epoce kamiennej jako amulety.

Tektyty to naturalne szkła meteoritowe o ciemnej barwie. Mołdawit wyróżnia się oliwkowozieloną barwą. Twardość 5-6 Mohsa. Ze względu na ograniczone złoża, ceny stale rosną.

W średniowieczu topaz był uważany za kamień wzmacniający umysł. Nazwa może pochodzić od sanskryckiego „tapas" (ogień) lub od wyspy Topazios na Morzu Czerwonym. Był kamieniem urodzinowym listopada.

Topaz jest krzemianem glinu i fluoru o twardości 8 Mohsa. Występuje w wielu barwach — od bezbarwnego, przez żółty, niebieski, różowy po rzadki pomarańczowy „Imperial". Ceniony za wyjątkowy połysk i przejrzystość.

Turmalin czarny (szorlit) był używany przez szamanów i uzdrowicieli od tysięcy lat. W XVIII wieku holenderscy kupcy zauważyli, że przyciąga popiół z fajek — odkryto jego właściwości piezoelektryczne.

Turmalin czarny to borokrzemian o głębokiej czerni. Twardość 7-7,5 Mohsa. Wyróżnia się właściwościami piezoelektrycznymi i piroelektrycznymi — pod wpływem nacisku lub ciepła generuje ładunek elektryczny.

Zielony turmalin (verdelit) był ceniony w Chinach — cesarzowie używali go do wyrobu pieczęci. W Brazylii uważany za kamień szczęścia i dobrobytu.

Verdelit to zielona odmiana turmalinu o barwach od jasnej mięty po głęboki szmaragd. Twardość 7-7,5 Mohsa. Ceniony za szeroką gamę odcieni zieleni i piękny pleochroizm.

Różowy turmalin (rubelit) był ceniony przez chińskich cesarzy. Cesarzowa Cixi posiadała ogromną kolekcję rubelitów. W Europie był popularny od XVIII wieku jako kamień arystokracji.

Rubelit to różowa do czerwonej odmiana turmalinu. Twardość 7-7,5 Mohsa. Najcenniejsze okazy mają intensywną, żywą barwę bez brązowych tonów. Ceniony za doskonały pleochroizm.

Turkus jest jednym z najstarszych kamieni dekoracyjnych — był znany Egipcjanom 6000 lat temu. Indianie Nawajo uważają go za kamień nieba spadły na ziemię. Nazwa pochodzi od francuskiego „pierre turquoise" — kamień turecki.

Turkus to uwodniony fosforan miedzi i glinu. Barwy od niebieskozielonej po błękitną. Twardość 5-6 Mohsa. Najcenniejsze są okazy irańskie (perskie) o jednolitym błękitnym kolorze bez żyłek.

Rzymscy żołnierze nosili tygrysie oko na bitwę dla odwagi. W Afryce Południowej jest talizmanem przeciw urokom. Nazwa nawiązuje do efektu chatoyance — migotliwej smugi światła przypominającej źrenicę kota.

Tygrysie oko to kwarc z wtrąceniami krokuidolitu. Efekt kociego oka (chatoyance) powstaje dzięki włóknistej strukturze. Twardość 6,5-7 Mohsa. Barwy od złotego po brązowy. Doskonale komponuje się z męską biżuterią.

Zoisyt został odkryty w 1805 roku w Karyntii (Austria) i nazwany na cześć barona Zoisa. Jego najsłynniejsza odmiana to tanzanit. Zoisyt z rubinem (anyolit) jest ceniony za kontrast zieleni i czerwieni.

Zoisyt to krzemian wapnia i glinu występujący w wielu odmianach: tanzanit (fioletowy), tulit (różowy), anyolit (zielony z rubinem). Twardość 6-7 Mohsa. Ceniony za różnorodność barw i unikalne kombinacje mineralne.