Nee — zilver trekt geen magneet aan. Zilver is een diamagnetisch metaal. Daarom blijft noch puur zilver, noch 925-sterlingzilver aan een magneet kleven; het uitblijven van een reactie bewijst echter niet dat je zilver in handen hebt, want verzilverd messing gedraagt zich precies hetzelfde.
De magneettest is populair omdat hij niets kost en een seconde duurt. Het probleem is dat hij maar in één richting uitsluitsel geeft — en niet in de richting die voor de koper belangrijk is. Hieronder lees je wat de test werkelijk zegt, wanneer hij misleidt en wat je in plaats daarvan moet controleren.
Trekt zilver een magneet aan? Kort antwoord
Zilver behoort tot de diamagnetische metalen. Het gaat niet om een „zwakke aantrekking”, maar om het ontbreken daarvan — strikt genomen om een uiterst geringe afstoting, zo gering dat die pas met meetapparatuur wordt waargenomen. Een magneet die op een zilveren plaatje wordt gelegd, blijft er gewoon op liggen — niets trekt hem ernaartoe.
Dit geldt zowel voor puur zilver als voor 925-sterlingzilver, waarvan sieraden worden gemaakt. De toevoeging — meestal koper — verandert hier niets aan, want koper wordt evenmin door een magneet aangetrokken. Als iemand dus beweert dat „echt zilver licht wordt aangetrokken”, heeft die persoon het gewoon mis.
Wat gebeurt er als de magneet toch blijft kleven
Een duidelijke aantrekking betekent dat er ferromagnetisch materiaal aanwezig is: ijzer, gewoon staal, nikkel of kobalt. Een massief, homogeen stuk zilver gedraagt zich niet zo, dus sterke aantrekking is een signaal dat je niet moet negeren.
Dit is de enige richting waarin deze test betrouwbaar is — en het is een negatief signaal. Een magneet kan aangeven: „hier zit iets in wat niet in zilver hoort te zitten”. Hij zal nooit zeggen: „dit is zilver”. Voordat je het voorwerp echter zuchtend weglegt, lees je de sectie over sluitingen: daar ontstaat het vaakst een vals alarm.
Hoe wij dit aanpakken
Als een magneet niets uitsluitsel geeft en het uitgangspunt de aanduiding en beschrijving zijn, laten we zien hoe het materiaal letterlijk op de productpagina wordt vermeld. Het eenvoudigste voorbeeld uit onze catalogus is Zilveren ketting — 89 zł voor 45 cm, 129 zł voor 60 cm en 179 zł voor 80 cm. In de productbeschrijving staat letterlijk: Ag925-zilver, gediamanteerd kralenschakelpatroon, dikte 1,2 mm.
Een gemengd sieraad toont Armband Bergkristal en Toermalijn — 250 zł; in beide metaalvarianten kost het evenveel. Gefacetteerde stenen worden afgewisseld met zilveren bolletjes; de diameter van de bolletjes is ongeveer 3 mm, geschikt voor een polsomtrek van 14 cm, plus een verlengstuk van 4 cm. Je kunt kiezen uit 925 zilver of 925 zilver verguld met 24-karaats goud. Dit is ook een goed voorbeeld van een sieraad waarbij de magneettest nog minder betrouwbaar is dan bij een massief stuk. Halskettingen met stenen die in zilver zijn gezet, hebben we samengebracht in een aparte collectie: halskettingen met stenen in zilver.
Code BRAZIBLOG10 — 10% op je eerste bestelling
Waarom het uitblijven van aantrekking niets bewijst
Dit is de belangrijkste zin van de hele tekst: een magneet trekt ook messing, koper, aluminium, zink, tin en lood niet aan. Verzilverd messing doorstaat de „magneettest” net zo probleemloos als 925-zilver — en ziet er aan de buitenkant precies uit zoals zilver eruit hoort te zien.
| Reactie op een magneet | Metalen |
|---|---|
| Duidelijk aangetrokken | ijzer, nikkel, kobalt, de meeste staalsoorten (ferritisch en martensitisch) |
| Geen merkbare reactie | zilver, koper, messing, alpaca (nieuwzilver), aluminium, zink, tin, lood |
Kijk naar de onderste rij — dat is de lijst met metalen die een magneet niet van zilver kan onderscheiden. Deze hele groep doorstaat de test tegelijk, dus de conclusie „de magneet trekt het niet aan, dus het is zilver” gaat te ver.
Bij één item uit deze lijst is het de moeite waard om langer stil te staan. Alpaca, ook wel nieuwzilver of argentaan genoemd, is een legering van koper, nikkel en zink — ondanks de naam bevat het geen gram zilver. Het ziet eruit als zilver, is goedkoper en reageert meestal niet op een magneet, ook al bevat het nikkel. Nikkel is op zichzelf ferromagnetisch, maar gebonden in deze legering gedraagt het zich niet meer zo — daarom doorstaat alpaca de magneettest net zo probleemloos als 925-zilver. Dit is een van de meest voorkomende materialen waarmee zilver wordt verward.
Sluiting en veertje — het meest voorkomende vals-positieve resultaat
Bij veel sieraden van echt zilver reageert de magneet op een klein onderdeel, en niet op het geheel. Het veertje in de karabijnsluiting, de kern van de sluiting of een ander veerkrachtig onderdeel wordt in de branche vaak van staal gemaakt — zilver is voor deze toepassingen simpelweg te zacht.
Het gevolg is dat een magneet de ketting precies op één plek kan „pakken”: bij de sluiting. Dat zegt niets definitiefs over het materiaal van het hele sieraad. Als je toch test, houd de magneet dan op meerdere plekken erbij en controleer of het hele sieraad reageert, of alleen die ene centimeter bij de sluiting.
Een apart geval, en tegelijkertijd het sterkste vals-positieve resultaat dat je kunt tegenkomen: magnetische sluitingen. Ze worden gebruikt in armbanden en kettingen omdat ze het sluiten met één hand vergemakkelijken — en bevatten een echte permanente magneet. Zo’n sluiting reageert niet alleen op een magneet, maar trekt hem zelfs naar zich toe of duwt hem weg, afhankelijk van met welke kant je hem benadert. Dit gedrag is veel sterker dan bij een stalen veertje en kan gemakkelijk worden opgevat als bewijs dat het hele sieraad van „een of ander metaal” is gemaakt. Als je sieraad magnetisch sluit, zal een magneettest je hierover simpelweg niets vertellen — je moet de rest van het sieraad, weg van de sluiting, controleren.
Een reactie bij alleen de sluiting is dus geen reden om het pakket terug te sturen — wel een reden om de rest te controleren. Beweeg de magneet langs de hele ketting, houd hem bij de hanger en bij een glad oppervlak, weg van de onderdelen. En als daar niets gebeurt, weet je minder dan je misschien zou denken: op die plaatsen zit geen duidelijk magnetisch metaal. Niet elke staalsoort reageert op een magneet — austenitische varianten, die ook in kleine sieraadonderdelen voorkomen, zijn soms vrijwel niet-magnetisch. Over het materiaal zegt dit nog steeds niets — voor het antwoord op die vraag moet je het keurmerk en de beschrijving raadplegen.
De test met een glijdende neodymiummagneet — beter, maar nog steeds slechts een aanwijzing
Er is een slimmere methode dan er gewoon een magneet bij te houden. Een sterke neodymiummagneet die over een hellend, dik en vlak oppervlak van zilver wordt bewogen, vertraagt duidelijk in plaats van eraf te glijden alsof het glas is. Dit wordt veroorzaakt door wervelstromen (Foucaultstromen), die de bewegende magneet in een goede geleider opwekt — volgens de wet van Lenz remt hun veld de beweging die de stromen heeft veroorzaakt.
Het effect is mooi en laat echt zien dat er een metaal met een goede elektrische geleidbaarheid onder zit. Het heeft echter duidelijke beperkingen:
- Er is een behoorlijk groot, massief stuk nodig. Op een ketting van 1,2 mm dik of op de kralen van een armband zul je niets zien.
- Koper, messing en aluminium houden een magneet ook tegen, omdat ze eveneens elektriciteit geleiden — en bij verzilverde voorwerpen bepaalt de kern het resultaat, niet de dunne coating.
Met andere woorden: deze test zegt dat je een goede geleider hebt — niet welke. Een sterkere aanwijzing dan een magneet erbij houden, maar nog steeds slechts een aanwijzing.
Hoe herken je echt zilver: keurmerk 925 en een betrouwbare bron
Veel meer dan een magneet zegt de aanduiding op het voorwerp. Zoek het keurmerk op vier plaatsen: aan de binnenkant van een ring, op de sluiting van een ketting of armband, op het plaatje bij de karabijnsluiting en op het stekertje van een oorbel.
Met één voorbehoud dat je moet kennen: een keurmerk is op zichzelf noch noodzakelijk, noch voldoende — kleine voorwerpen zijn soms vrijgesteld van de keuringsplicht en een keurmerk kan worden vervalst. We gaan hier dieper op in in een apart artikel over wat het keurmerk 925 betekent. De tweede pijler is de aankoopbron: een verkoper die het materiaal duidelijk in de beschrijving vermeldt en er verantwoordelijkheid voor neemt.
Het meest betrouwbare onderzoek vindt plaats bij een keuringskantoor. Een professionele test bij een juwelier — met zuur of XRF — geeft een sterke aanwijzing, maar heeft zijn beperkingen: XRF leest vooral de oppervlaktelaag, waardoor een voldoende dikke coating de meting kan misleiden. We benadrukken: bij een juwelier, niet in de keuken. Thuistests met zuur, krassen met een mes of verhitten beschadigen het voorwerp en leveren toch geen betrouwbaar resultaat op. Hetzelfde principe geldt overigens voor mineralen — over de verificatie daarvan schreven we in de gids over hoe je een echte steen herkent.
FAQ — magneet en zilver
Trekt een neodymiummagneet zilver aan?
Nee. Neodymium levert de sterkste algemeen verkrijgbare magneten, maar de kracht verandert niets aan de aard van het metaal: zilver blijft diamagnetisch en wordt niet aangetrokken. Zo’n magneet is wel nuttig voor een andere test — wanneer je hem over een hellend, dik zilveren oppervlak laat glijden, vertraagt hij duidelijk door wervelstromen.
Trekt een magneet 925-zilver aan?
Nee. Keur 925 betekent dat de legering voor 92,5% uit zilver bestaat; de rest is meestal koper — geen van beide metalen wordt door een magneet aangetrokken. Als zilveren sieraden reageren, zoek dan naar een stalen onderdeel in de sluiting of naar een heel ander metaal onder de laag.
Hoe kun je zilver thuis nog controleren?
Thuismethoden leveren aanwijzingen op en je moet ze ook alleen zo behandelen: bekijk het sieraad met een loep en zoek naar de aanduiding 925, controleer of de laag aan de randen niet afslijt en — bij een dik, plat onderdeel — voer de test met een glijdende magneet uit. We raden zuur, krassen met een mes en verhitten af: ze beschadigen het voorwerp en geven geen uitsluitsel. Zekerheid biedt een onderzoek bij een keuringskantoor; een professionele test bij een juwelier is een sterke aanwijzing, al kan zelfs XRF door een dikke laag worden misleid.
Wat betekent het als sieraden magnetisch worden?
Dat er ferromagnetisch materiaal in zit — ijzer, gewoon staal, nikkel of kobalt. Voordat je het sieraad als namaak beschouwt, controleer je waar de magneet precies blijft hangen: een reactie die beperkt blijft tot de sluiting is vaak normaal, omdat veertjes en kernen van sluitingen vaak van staal worden gemaakt. Bij de pin van een oorbel ligt dat anders: bij een sieraad dat als 925-zilver wordt verkocht, hoort de pin van zilver te zijn. Als een magneet juist daarop reageert, is dat een waarschuwingssignaal en geen detail. Aantrekking over het hele oppervlak is een heel ander signaal: binnenin zit een groot magnetisch element. Een massief stuk gewoon zilver gedraagt zich niet zo — maar dat zegt op zichzelf nog niet hoeveel zilver er in het sieraad zit en waar.
Betekent verkleuren dat het geen zilver is?
Nee. 925-zilver wordt donkerder doordat het reageert met zwavelverbindingen in de lucht en cosmetica — dat is een natuurlijk verschijnsel en geen bewijs dat het om een namaakproduct gaat. We hebben de manieren om de glans te herstellen verzameld in een aparte gids: zilver schoonmaken.
Kortom: een magneet is een grove zeef en alleen in die rol soms nuttig. Hij kan aangeven: „hier zit staal”, maar niet: „dit is zilver”. Als je wilt weten wat je om je pols draagt, begin dan met de keur en de productbeschrijving en — bij een duurdere aankoop — met een verkoper die beide kan onderbouwen.